“Và những lời đồn từ vỉa hè thì không thế lực nào ngăn cản được, rằng người nhà của toàn bộ thường vụ đảng thành phố, hàng tháng đều nhận một gói quà có giá 10.000 đô, từ suốt gần hai chục năm. Tất cả những thông tin kiểu này, đều không thể kiểm chứng. Nhưng cũng không ai bác bỏ. Kín tiếng và chi tiền không tiếc tay, cùng với gốc gác Hoa kiều của bà chủ họ Trương, làm người ta liên tưởng tới hai nguyên tắc vàng của Hội Tam Hoàng có tổ tiên từ Trung Quốc”.
Tân Bí thư TPHCM Đinh La Thăng
Đảng bộ thành phố HCM là một đảng bộ có nhiều tính đặc thù, không có ở bất kỳ một đảng bộ nào. Nó là một tổ chức vừa tận dụng nguyên tắc tập trung dân chủ đã phát tác thành chuyên chế, độc đoán và tôn sùng cá nhân trong sinh hoạt nội bộ của mọi đảng bộ cộng sản, vừa mang theo đầy đủ những đặc điểm Nam bộ.
Đặc điểm Nam bộ ở đây là một sự tổng hợp rất khó cắt nghĩa được một cách rành rẽ. Nó vừa có một chút lãng tử, bất cần, nhìn đời với nửa con mắt, khinh rẻ mọi thứ, kiểu công tử Bạc liêu, vừa có chút cương cường kiểu giang hồ, lại có chút thượng tôn danh dự, anh hùng hảo hán kiểu Lục Vân Tiên. Một đặc điểm nữa đáng lưu ý là tính cách thực dụng. Người Sài gòn có năng khiếu nhạy bén bẩm sinh với những gì có thể đem lại lợi ích, và sẵn sàng bằng mọi cách, bằng mọi giá đạt bằng được.
Nhưng một điểm đặc biệt, nếu bỏ qua sẽ là một sai lầm không thể tha thứ. Đó là Sài gòn và Nam bộ từng có phong trào hội kín, từ giữa thế kỷ 19 cho đến ngày “giải phóng”. Các Hội kín này ban đầu học theo cách tổ chức của các thiên địa hội người Hoa, kết nạp hội viên, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, về sau có nhiều hội phát triển thành các đội yêu nước, tự trang bị vũ khí kêu gọi chống Pháp. Các Hội này có các nguyên tắc hoạt đông và tổ chức tương tự hội Tam Hoàng.
Nguồn gốc của hội Tam Hoàng là Thiên Địa Hội, tổ chức bí mật tập hợp lực lượng chống lại vương triều nhà Thanh ở Trung Quốc, nhằm khôi phục lại nhà Minh. Các hội kín này bị nhà Thanh đàn áp gay gắt nên chạy dạt sang Hồng Kông, Đài Loan, Nam Việt Nam và Singapore. Sau này, khi nhà Thanh sụp đổ, khẩu hiệu phản Thanh Phục Minh không còn ý nghĩa nữa, hoạt động của các hội kín này không còn mang tính yêu nước, nhưng tổ chức và quy chế hoạt động vẫn được duy trì, dần dần trở thành các tổ chức xã hội đen, chuyên sống bằng bảo kê các sòng bạc, các nhà hàng, các tửu điếm, ổ mãi dâm, không từ chối buôn bán nha phiến và các dịch vụ rửa tiền.
Hội Tam Hoàng nổi tiếng toàn cầu và tồn tại được là dựa trên hai nguyên tắc. Nguyên tắc quan trọng nhất là bí mật tuyệt đối tung tích, tránh xa dư luận, lẩn trốn báo chí, không để lại dấu vết trên truyền thông. Nguyên tắc thứ hai là “tiền đi trước giao dịch”. Có câu chuyện ở Hồng Kông năm 1939, chỉ vì hai dòng tin ngắn ngủi, mà toàn bộ 200.000 số báo được trả tiền mua và huỷ ngay trước khi phát hành vào 6 giờ sáng. Ở Sài gòn, câu châm ngôn “cái gì không mua được bằng tiền, có thể mua được bằng rất nhiều tiền” không phải là phát minh của Năm Cam. Giang hồ Sài gòn đã học lại và chỉ là những đàn em nhại lại đàn anh là “vua không ngai” người Tàu Lý Long Thân, người tổ chức “Nhất dạ đế vương”, chi một đêm hết bốn triệu đồng, tiền miền Nam thời đó, để mua tướng Bảy Viễn, bảo kê đường dây á phiến từ bắc Lào. Câu châm ngôn này phát ra một cách bất cẩn từ cửa miệng ông ta vào đêm hoàn thành đường dây, cuối năm 1954.
Một người nữa cùng với Lý Long Thân là hai người mà trước đây, thời còn ông Thiệu, dân sài gòn thường nói là hai người duy nhất muốn gặp tổng thống lúc nào cũng được. Đó là Bang trưởng Triều Châu Trần Thành. Trước sự tan hoang do chiến dịch Cải tạo Công thương nghiệp tư bản tư doanh mà Đỗ Mười chỉ đạo năm 1979, Trần Thành nhẹ nhàng trấn an bang hữu rằng “mưa rồi cũng tạnh, cộng sản cũng phải sống, cũng cần ăn”.
