Xem tranh

The burden of water

The burden of water, tiêu đề của bức tranh thật hay, nhưng hiểu thế nào cho đúng nhỉ: Gánh nước hay Nợ nước? Hình ảnh “lao cải” ở trại tập trung rừng Xuyên Mộc, một địa danh cùng hàng trăm địa danh khác trên khắp đất nước Việt nam ở đấy người miền Nam, đặc biệt là trí thức, đã chịu mọi hành hạ, tra tấn, trả thù về thể xác và sỉ nhục về tinh thần dưới danh xưng ngụy tạo là “lao động cải tạo” được đám người mệnh danh là “bên thắng cuộc” hả hê điều hành.

Lịch sử nhân loại cho thấy đa phần các cuộc chinh phạt được thực hiện bởi các dân tộc văn minh hơn lên các dân tộc kém văn minh hơn. Cho dù không tin vào mỹ từ khai hóa, ít ai có thể phủ nhận được rằng quả thật dân trí Việt nam được nâng cao rất nhiều và tinh hoa dân tộc đã nở rộ ở đỉnh điểm vào tiền bán thế kỷ 20 dưới thời thực dân Pháp đô hộ. Thực dân có phi nhân thế nào đi nữa thì các dân tộc bị đô hộ cũng đã được khai hóa ít nhiều. Thật chẳng may khi một dân tộc văn minh lại bị bọn rợ tràn vào tàn sát và vơ vét, phá hủy hết dấu tích văn minh, lại còn nhân danh rằng mình văn minh hơn. Dương Thu Hương, một chiến binh của bên thắng cuộc, là người sớm nhận ra thảm kịch này ngay giây phút đầu tiên bước chân vào Sài Gòn hoa lệ: “Chế độ man rợ đã thắng chế độ văn minh.”

Bức tranh đã cho thấy giới trí thức, khoa bảng miền Nam “được” giáo dục, cải tạo như thế nào bởi những người cùng chủng tộc với họ. Gánh nước tưới cây, tưới rau xanh, công việc quen thuộc và sẽ nhuần nhuyễn mau chóng thôi. Dưới bộ cánh tả tơi, chiếc nón lá tơi tả, người tù trí thức có lẽ cũng phải thường xuyên gánh cái thứ vật chất mà Mao “đỉnh cao trí tuệ” so sánh trong câu nói nổi danh. Đó là cách trả thù kinh điển đối với trí thức không cùng ý thức hệ được ghi nhận ở khắp các nhà tù từ bắc chí nam, từ Đầm Đùn đến Cổng Trời, ở mỗi giai đoạn lịch sử từ Nhân văn Giai phẩm đến tập trung cải tạo 1975.

Sống gần sông nước, thoát thai từ tiền đồ dân tộc hiếu hòa nhưng CS đã chối bỏ mọi thứ, hăm hở muốn trở thành một loại siêu thực vật nhưng rốt cuộc chỉ là một nhánh cây khẳng khiu, trơ trụi bên suối nước. Tiền đồ dân tộc rồi sẽ như một bóng đại thụ, vượt lên che khuất đi loài thực vật độc địa, hạ đẳng nằm dưới gốc. Bên kia con suối, người tù lê bước chân dưới gánh nặng đôi thùng nước như nợ núi sông, vẫn thấy ánh mặt trời chan hòa xuyên cành lá, và hình như thấp thoáng chinh phụ bồng con đứng đợi!

PNC, ĐS 20

Cảm nghĩ về tranh

Tiếng Thời Gian

...Màu thời gian không xanh
Màu thời gian tím ngát
Hương thời gian không nồng
Hương thời gian thanh thanh... 

(Đoàn Phú Thứ)

Màu sắc của thời gian đã được nhìn ngắm và mùi vị của âm thanh cũng đã được cảm nhận (Odeur du temps, brin de bruyères _ Guillaume Apollinaire). Giòng thời gian, phải chăng là những giọt không màu tung lên trên các phiến đá dưới thác rêu phong, cuồn cuộn qua ghềnh đá hay lững lờ như dòng Seine không ngoái lại _ L’amour s’en va comme cette eau courante. Không, dòng nước vẫn còn tái sinh  _ Nước trôi ra bể lại mưa về nguồn (Tản Đà), chỉ có thời gian là biền biệt, thời gian hủy diệt mọi thứ (A.C.La). Nó có âm thanh đấy chứ, chẳng qua nhiều khi ta hững hờ để không cảm nhận được đấy thôi.

Hãy ngắm lại “Tiếng thời gian” của A.C.La rồi lắng nghe “Tiếng thời gian” của Lâm Tuyền qua tiếng hát Mai Hương để cảm nhận nhé!
……………………….

Thời gian trôi tan tác mang theo ngày xuân.
Mưa đêm nay khóc thầm, cuộc đời đầm ấm đã theo thời gian.

Đổ Vỡ Tháng Tư

Họ còn quá trẻ để có thể hiểu thế nào là chính trị, thế nào là đấu tranh giai cấp, thế nào là “nợ máu nhân dân”. Thế sao trong cơn sụp đổ nét mặt họ lộ vẻ hoảng hốt, kinh hoàng dù chưa kịp gặp mặt những người khách không mời đến từ phương Bắc đến như vậy? Bức tranh đã lột tả được tâm trạng của thanh thiếu niên miền Nam những ngày tháng đổ vỡ này.

12 giờ trưa 30-4-1975, tại một ngõ hẻm đường Thái Lập Thành, Phú Nhuận, tôi bước ra ngõ. Xác nhiều người còn nằm bên đường do CS pháo kích vào TSN lạc ra ngoài. Tôi ngửi thấy mùi xăng lạ, một mùi rừng rú thoát ra từ những chiếc xe tải Molotova cùng tiếng gầm rú của xe tăng T-54 vọng về từ ngả tư Phú Nhuận. Tôi lặng lẽ vào nhà. Bên kia cửa sổ nhà bếp của bà hàng xóm góa bụa, hai cô con gái bà ôm nhau thút thít. Họ là những sinh viên cơ mà! Họ không có tội gì cả. Họ sợ chăng? Chưa chắc. Bao năm qua rồi tôi vẫn còn nhớ tiếng thút thít nhưng vẫn không hiểu lý do những giọt nước mắt. Nhìn phần trên đôi mắt cô thiếu nữ trong Đổ vỡ tháng tư, tôi chợt “ngộ” ra và cảm nhận được ý nghĩa tiếng thút thít của hai chị em cô láng giềng vào thời khắc đó: Đỗ vỡ tháng tư và trước mắt là những ngày tháng mịt mùng đầy bất trắc!

PNC ĐS 20