21 July 2019

Mợ Hai, truyện ngắn

Trần Bạch Thu

Năm 17 tuổi mợ Hai Huê về làm dâu nhà Cả Tam, ai cũng trầm trồ là nhà có phước mới gả được con về làm dâu trong một gia đình giàu có tiếng tăm. Chỉ nghe tên thôi là biết. Hộ tịch làng tự động đổi tên, thay vì Hoa thành Huê để tránh húy kỵ. Người đẹp mà giỏi dang nữa mới quí. Vốn con nhà nghèo sớm làm lụng kiếm sống. Trời cho có chút nhan sắc lại siêng năng cần mẫn nên được cả xóm bến đò Chợ Gạo tấm tắc khen thầm.

Cha mất sớm, là con gái lớn nên vất vả lao đao từ thuở nhỏ. Theo gia đình làm thuê trên ghe thương hồ đi khắp miền Lục tỉnh. Cho đến khi trôi dạt về tới Chợ Gạo mấy mẹ con mới ổn định cất nhà trụ lại ở bến đò. Đất lành chim đậu. Chỉ mỗi việc gặt lúa mướn, làm cỏ thuê quanh vùng cũng đủ để có cái ăn. Ngày thường làm mướn, lột dừa thuê cũng sống được. Dân tình dễ chịu không kén người làm thuê nên công ăn việc làm lúc nào cũng có.

Tiếng lành đồn xa, trai làng ngấp nghé nhưng chưa kịp mở lời thì duyên số gặp ngay cậu Hai Cảnh, con ông Cả Tam ngó đến đem lòng thương mến rồi thành chồng vợ. Đám cưới thật lớn rất đông khách mời. Rước dâu bằng xe ngựa, đơn chiếc không có họ hàng nhà gái đưa dâu. Mẹ và các em cũng ở lại nhà. Đường xa. Cô dâu khóc hết nước mắt suốt từ bến đò cho đến tận nhà trai, làng Long Bình Điền.

Nhà Cả Tam nức tiếng giàu có lâu đời. Bà Cả còn trẻ sinh nhiều lần nhưng đa số bị chết non. Khi mợ Hai về làm dâu thì bà đang mang thai lần thứ chín, trong nhà chỉ còn lại mỗi cô em chồng thứ bảy, tuổi chừng 15, 16. Sau đó mẹ chồng và con dâu đều sinh con trai trong năm. Chú cháu cùng tuổi với nhau. Thầy bói cho rằng rước mợ Hai về khiến cho nhà phát đinh, sinh toàn con trai.

Tuy về làm dâu có người ăn kẻ ở đầy nhà nhưng mợ Hai vẫn cưc thân vì cô em chồng hay tị nạnh. Lại quen làm, không quen cự cãi nên mọi việc trong nhà hay ngoài đồng đều đùn đẩy hết cho mợ quán xuyến. Cậu Hai thấy vậy chạnh lòng nên xin với ông Cả cho ra riêng để lập thân, nhưng ông Cả không chịu và dứt khoát là cậu Hai phải thừa tự ở nhà từ đường. Từ đó sinh ra cảnh mẹ chồng và cô em ganh ghét đay nghiến hành hạ con dâu.

Đến khi mợ Hai có bầu đứa thứ hai thì bà Cả cũng mang thai lần thứ mười. Nhưng lần nầy lại khác, cô dâu mang bầu phải phục vụ suốt cho tới kỳ sanh nở của mẹ chồng. Công việc nhà còn phải lo tươm tất. Hôm ấy khi vác cây chuối đã chặt buồng băng ngang qua cây cầu dừa bị vấp ngã nên động thai sanh non, đứa bé mới 7 tháng tuổi. Không ai giúp đỡ săn sóc, may nhờ có bà mụ vườn thương tình đến nhà làm thuốc cho cả mẹ lẫn con mới còn sống sót. Đứa nhỏ sanh ra không biết bú và mẹ cũng chưa có sữa. Bà mụ bắt con còng gió ở các bờ mương đem về rửa sạch giã nhỏ, vắt lấy nước đút mớm cho đứa nhỏ tập bú dần cho đến khi thuần thục thì mỗi bữa chắt lấy nước cơm sôi mà pha đường thay sữa cho bú tạm, chờ xin được sữa vú nuôi.

Ngoài công việc nhà bề bộn, mợ Hai coi luôn việc đồng ruộng, tính công cấy gặt. Rồi sau mỗi mùa gặt theo lệ thường còn phải lo việc tổ chức ăn uống cho đoàn hát lưu động do ông Cả rước về ăn ở trong nhà có khi kéo dài hàng tháng trời. Bận rộn quanh năm. Hết năm nầy sang năm khác. Riêng việc sinh con năm-một cũng có đến mười lần. Đâu có giờ nào rảnh để về thăm mẹ và các em. Coi như đi biệt xứ. Còn mong gì giúp đỡ hay phụng dưỡng mẹ già. Mợ Hai tràn nước mắt trong đêm khuya.

May mà còn có cậu Hai là niềm an ủi duy nhất trong gia đình, hết lòng thương mến và khuyên nhủ chờ ngày ra riêng. Còn xóm giềng, “vạn cấy” lúc nào cũng thương mợ hết dạ vì tánh cách bình dân cởi mở hay giúp đỡ mọi người. Đến mùa cấy cũng lội ruộng gia nhập với chị em. Luôn luôn khi nào có mợ ra đồng thì công thợ cấy đều được ăn ngon. Đi cấy sớm từ lúc trời chưa rựng sáng cho tới khi mặt trời vừa dọi tới rặng trâm bầu là mợ Hai ra đến nơi đem theo cơm nếp với mắm cá sặc. Vạn cấy lên bờ lấy lá chuối tươi đựng cơm nếp rồi xé con mắm sống ra ăn từng nắm như xôi. Mợ Hai cùng ăn và lúc nào cũng không quên nhờ gia nhân mang theo ra ruộng một vại nước mưa mát lạnh.

Rồi cũng đến lúc, thay vì cho ra riêng, ông Cả cho cất nối thêm căn nhà chính ra thành hai căn nhà mới cho các con còn nhỏ cùng ở với nhau. Cô con gái thứ bảy lo chăm sóc cho hai đứa em trai thứ chín và thứ mười. Có thể đoán trước được sự tình anh em không hòa thuận khó sống chung lâu dài nên sẵn dịp cất nhà mới ông Cả chia luôn đất đai vườn tược cho các con. Ruộng thì giao hết cho cậu Hai thừa kế, không chia thành mãnh cho bất cứ ai. Trong họ tộc nói ra nói vào. Nhưng ông Cả quyết định như vậy.

- Còn nhỏ mà biết có tài sản ruộng vườn sớm thì sinh ra ỷ lại chơi bời lêu lỏng. Có nên gì.

Đã vậy rồi ông Cả còn giao hết bằng khoán, tiền bạc tài sản cho cậu Hai cất giữ. Trong họ cho rằng mợ Hai là người đốc xúi mọi việc. Chưa được bao lâu thì nạn dịch tả hoành hành, dân làng mười phần chết bảy còn ba. Ông bà Cả Tam cùng qua đời lần lượt trong năm đó. Cô con gái thứ bảy nghe lời thầy bói cho rằng cuộc đất cũ nay đã bạc màu bèn dẫn hai đứa em nhỏ lánh xa lên phần đất mà ông Cả đã chia để cất nhà sinh sống. Huê lợi vườn dừa cũng đủ thong thả. Sau nầy, cậu Hai lấy quyền huynh thế phụ giao cho cô em mấy mẫu ruộng tốt trên kinh cống mà canh tác. Đầu trên xóm dưới ít liên lạc nhau. Chỉ giỗ chạp mới về cúng kiến.

Cô con gái thứ bảy của ông Cả rất xinh đẹp nhưng lại khó tính nên họ hàng cũng như tá điền đều đồng lòng gọi là Bảy Dễ với mong mõi là sẽ bớt khó cho mọi người được nhờ. Đã đến tuổi cặp kê, nhiều nơi mai mối nhưng đều cự tuyệt, cho đến khi cha mẹ qua đời thì nhất định ở vậy để nuôi em. Tính hay cả quyết và việc gì đến tay thì tự mình quán xuyến, ít khi bàn bạc hay thố lộ cùng ai. Không thích mợ Hai từ khi mới về nhà làm dâu. Càng khó chịu hơn nữa khi có người khen mợ Hai giỏi cái nầy hay cái kia, thậm chí là xinh đẹp hơn. Mâu thuẩn ngày càng lớn, bà Cả lại hay bênh con mình nên lâu dần trong nhà luôn có sự tranh chấp ngầm. Thiệt thòi luôn vẫn ở phần mợ Hai.

Kể từ khi cô Bảy Dễ dời đi, công việc nhà cũng như ngoài đồng đều thuận buồm xuôi gió ngày càng phát đạt. Rộng rãi và tự do nên cậu Hai ngoài thú vui đờn ca, hát xướng nay còn bắt đầu sinh ra cờ bạc rượu chè ngày càng thâm lạm. Cậu còn muốn sắm xe hơi để đi Sài gòn, lên chơi ở “Đại thế giới” cho biết. Mợ Hai cản ngăn làm dữ lắm mới xong. Nhưng đã quen cờ bạc rồi thì khó mà bỏ được.

Đến năm Tây đem lính xuống làng đóng trên lộ đá bắn phá, ruồng bắt nghĩa quân và đốt nhà trong xóm, chỉ trừ nhà Bộ An vì có con làm thông ngôn theo Tây về làng nên mới khỏi. Mợ Hai cùng với gia đình chỉ kịp đem mấy cặp liễng và một ít bàn ghế, chén dĩa soong nồi liệng đùa xuống ao, đìa để tránh lửa cháy. Tàn cuộc tài sản của cải coi như mất trắng chỉ còn trơ lại cái nền nhà..

Cậu Hai tự tay gầy dựng lại nhà cửa. Thầy bói khuyên nên đắp nền nhà tấn lên phía trước thì mới bền vững. Vì tiếc mấy táng đá xanh bao đời nay nên cậu vẫn dựng lại cột gỗ căm-xe kê táng trên nền nhà cũ. Chỉ lót gạch sân phơi lúa phía trước nhà, đốn dừa, phát quang thông thống ra ngoài lộ đá. Mặt tiền nhà khang trang hơn trước. Từ trên đường cái nhìn vào, nhà xây đúng cách “Tiền mã hậu gia.” Nghĩa trang gia tộc lừng lững trên gò đất cao trước hàng dừa xanh um, bát ngát.

Chưa được bao lâu thì Việt Minh nổi lên. Sự thế đổi khác. Họ bắt dân làng nhà nhà đều phải nộp tiền để ủng hộ kháng chiến. Đồng thời tịch thu dần các mẫu ruộng của chủ điền trong các khu căn cứ để chia lại cho tá điền, bần nông làm chủ. Công việc đồng áng không còn nhộn nhịp như xưa, dân tình chia hai, người trong bưng kẻ ngoài lộ đá. Chiến sự lan tràn. Đôi bên ra sức đánh phá. Vu cáo lẫn nhau để ám sát hay bức hại dân lành.

Đầu năm 45 lại xảy ra nạn dịch đậu mùa hoành hành dữ dội, người làng chết như rạ. Mợ Hai đang ở cữ đứa thứ mười thì vướng bệnh. Đứa nhỏ chưa đầy tháng đã mất. Cả nhà lánh nạn chạy lên chùa tá túc chỉ còn cậu Hai ở lại túc trực bên giường bệnh lo xắc thuốc, săn sóc mợ Hai cho đến khi lành bệnh. Nhưng sau đó cậu Hai bị lây nhiễm và không qua khỏi. Mợ Hai trở thành góa bụa năm 38 tuổi.

Lúc bấy giờ trong họ tộc ngầm tín nhiệm cô Bảy Dễ lo chuyện chung như cúng giỗ, chăm sóc mồ mả ông bà tổ tiên cũng như qui định phần mộ cho người trong thân tộc khi qua đời. “Chỉ đâu chôn đó.” Dần dần xem xét luôn việc dựng vợ gả chồng cho con cháu trong họ. Đại diện cho nhà Cả Tam khi có đình đám ở trong làng. Sau đám giỗ đầu của cậu Hai, cô Bảy Dễ kén dâu cho người con trai trưởng của cậu Hai là Hai Kiệm mà không hề có ý kiến của mợ Hai. Tuy là dâu con ở với mẹ chồng nhưng lại vâng lời và nghe lời chỉ bảo của cô bên chồng.

Hai Kiệm tính tình hiền lành hơi nhu nhược, bỏ học sớm, ưa nhậu nhẹt say sưa. Không lo gì việc đồng áng nói chi tới việc nhà. Mọi sự giao hết cho vợ. Đến khi có con đầu lòng lại muốn sắm xe ngựa. Trong làng có ông Bảy Hào chuyên nghề xe ngựa có mấy chiếc chạy đường Chợ Gạo – Mỹ Tho. Thương tình quen biết với cậu Hai Cảnh nên sang nhượng lại cho Hai Kiệm một chiếc xe ngựa cùng nhau dong rưổi cả ngày trên đường lộ đá. Chiều nào về hai người cũng tổ chức ăn nhậu cho tới khuya. Say sưa có hôm không về nhà ngủ ở lại luôn cho đến sáng.

Lâu nay vợ Hai Kiệm vì muốn lấn quyền mợ Hai và vượt qua phận làm con dâu nên toa rập với cô Bảy Dễ cáo giác mợ Hai có tư tình với Bảy Hào. Lựa hôm Bảy Hào nhậu say xỉn ngủ lại nhà báo cho cô Bảy Dễ biết để dẫn đầu nhà Cả Tam đốt đuốc rầm rập chạy tới nhà mợ Hai bắt gian tế.

Sau đó sự việc được đưa ra trước nhà việc Long Bình Điền xét xử. Bảy Hào khai chỉ tới nhà nhậu chơi với Hai Kiệm như tình chú cháu chứ không có ý tư tình gì cả với mợ Hai. Làng bãi nại đôi lần vì thiếu chứng cớ. Nhưng cô Bảy Dễ áp lực với làng xin xử lại viện cớ là

- Ngay tình, say xỉn sao còn có thể nhảy trốn trong lu đựng nước mưa có che mái lá dầm.

Các chức việc trong làng là chỗ quen biết thân tình với nhà Cả Tam, vả lại cũng kính nể cô Bảy Dễ nên đã xử ép Bảy Hào tuy không có chứng cớ nhưng đêm hôm đến nhà đàn bà góa mà ngủ lại qua đêm là không được nên xử tự hậu không được đến nhà Hai Kiệm nữa. Còn mợ Hai là người có nhan sắc lại góa bụa mà không biết giữ gìn ý tứ. Ban đêm có đàn ông con trai lạ say xỉn trong nhà mà không báo cho người thân đưa về là không ngay tình nên phạt án đòn 20 roi làm gương.

Bày Hào xấu hổ về việc nhảy trốn trong lu nước. Làng trên xóm dưới xóm đồn đại về việc nầy không chịu nổi nên đành bỏ xứ ra đi lên chợ Mỹ Tho cất nhà bên Bến Tắm Ngựa làm nghề hớt tóc, chải bờm và đóng móng ngựa.

Cô Bảy Dễ họp gia tộc nhà Cả Tam, căn cứ vào án phạt của làng đuổi mợ Hai ra khỏi nhà từ đường. Vì có 3 đứa con còn nhỏ nên cắt phần đất phía trong có độ trăm gốc dừa để thu huê lợi nuôi con. Vợ chồng Hai Kiệm thừa kế tất cả ruộng vườn, gia sản nhà Cả Tam

Ban đầu mợ Hai định dẫn con về quê cũ ở gần bến đò Chợ Gạo sinh sống, nhưng sau nghĩ lại dù thế nào đi nữa cũng còn tiếng đời là con cháu Cả Tam, không lẽ trôi sông lạc chợ. Phận mình đã đành sao lại để tiếng xấu cho con. Hơn nữa để chứng tỏ cho mọi người biết sự ngay tình của mình không có làm điều gì xấu hổ để phải bỏ đi. Mợ Hai quyết định trụ lại với bốn liếp vườn dừa, mở tiệm tạp hóa bán trong xóm và cất chuồng nuôi heo bầy. Không cho con theo thói quen ăn chơi như công tử nhà giàu mà phải ra sức học hành để có chữ nghĩa với đời. Trời không phụ, ba đứa con sau nầy đều trở thành thầy, cô giáo và đứa út lên Sài gòn học Cán Sự Điều Dưỡng sau ra trường về làm Trưởng chi Y tế ở Tầm Vu, Long An.

Lúc bấy giờ sau đình chiến năm 54 xã hội phát triển theo đà văn minh thành thị cho nên sự học sẽ đem lại kiến thức và đồng thời nâng cao phẩm giá con người. Sự giàu có ở nông thôn không còn là giá trị cố hữu như trước nữa. Kinh tế cá nhân không còn lệ thuộc vào huê lợi ruộng vườn mà tự lập qua lương bổng hằng tháng nên rất ổn định. Mợ Hai giờ hãnh diện là đã nuôi con ăn học thành tài được hàng xóm trọng vọng. Lần lượt mấy đứa con lập gia đình ở thành phố đã nhiều lần muốn rước mợ Hai lên ở chợ. Nhưng chỉ được một vài hôm là đòi về nhà sống một mình thấy vui thú hơn.

Sự xung đột giữa mợ Hai với gia đình chồng cũng vẫn còn ngấm ngầm, nhất là khi thấy con đường đi lên của gia đình mẹ góa con côi chỉ với bốn liếp dừa lão. Lần cuối cùng cô Bảy Dễ lấy quyền đại diện nhà Cả Tam để từ chối cưới vợ cho chín Công, đứa con út của mợ Hai. Chín Công có quen một cô gái nết na, hiền lành xinh đẹp con của một thương gia giàu có ở chợ Tầm Vu xin vào học y tá trong bệnh xá quận. Đôi bên gia đình đều đồng ý tiến hành hôn nhân sau khi cô gái hoàn tất khóa học.

Tối hôm trước khi mợ Hai rời Tầm Vu trở về quê, chín Công hỏi:

- Má thấy cặp mắt cô Mai có gì lạ không?

- Không.

Chín Công kể lại rằng lúc nhỏ khi còn đi học cô Mai bị một cô bạn gái ngồi kế bên huơ trúng ngòi viết nhọn vào giữa tròng mắt bên trái nên bị thương thành sẹo che con ngươi không thấy đường. Mợ Hai hỏi:

- Thiệt vậy không?

- Thiệt.

Sau đó vài lần mợ Hai sang Tầm Vu để tìm biết sự thật. Chín Công thương thật lòng và muốn cưới cô Mai làm vợ. Mợ Hai thương con cũng đồng ý. Nhưng không biết sao cô Bảy Dễ lại biết được sự việc nầy nên ra sức ngăn cản:

- Hết người rồi hay sao mà đi cưới con dâu chột mắt?

Mợ Hai mạnh dạn quyết định cùng với chín Công tiến hành lễ cưới đàng hoàng với đầy đủ lễ nghi. Dĩ nhiên cô Bảy Dễ tuyên bố từ cháu và không nhìn cháu dâu. Sau đó chín Công xin đổi nhiệm sở đi thật xa về tận Tắc Vân, Cà Mau. Sống đầm ấm hạnh phúc. Được vài năm hai vợ chồng mở một tiệm lớn buôn bán hàng gia dụng cao cấp. Mợ Hai vẫn thường hay xuống dưới Cà Mau ở với hai vợ chồng vui vẻ.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 75 xã hội xáo trộn. Rất nhiều gia đình trong Nam lâm vào cảnh khốn đốn. Thành phần thất học theo cộng sản nay về thành đem theo sự kiêu ngạo và đối xử nhẫn tâm với người dân. Tệ hại hơn nữa là chính quyền mới lại cấu kết với các thành phần bất hảo để trấn áp dân lành. Làng Long Bình Điền cũng không ngoại lệ. Các gia đình có liên hệ với chính quyền cũ bị trù dập và phân biệt đối xử. Còn những gia đình có người vượt biên, vượt biển thì thuộc thành phần phản động. Gia đình riêng của Mợ Hai thuộc diện chế độ cũ có người đi cải tạo. Sau lại có thêm người vượt biển sống ở nước ngoài nên lại càng được lưu ý trong hồ sơ đen của xã.

Đến khi cộng sản thi hành chính sách rập khuôn theo miền Bắc gọi là hợp tác hóa. Tất cả ruộng vườn tư nhân đều phải gia nhập vào hợp tác xã hoặc bị tịch thu gom lại thành những tập đoàn nông nghiệp do nhà nước quản lý. Mợ Hai mất trắng vì già yếu không còn sức lực để tham gia lao động sản xuất trong các hợp tác xã. Bốn liếp vườn dừa không bồi đắp hằng năm nên huê lợi kém. Thuế nông nghiệp lại cao nên mợ Hai giao ruộng đất luôn cho hợp tác xã quản lý.

Trước tình hình neo đơn như vậy, chính quyền xã nhân đạo đã hiến tặng lại cho mợ Hai một cái quan tài gọi là “dưỡng thọ” đem đến để ở bên hiên nhà phòng khi qua đời có hòm mà chôn cất. Kêu trời không thấu. Nỗi ám ảnh sự chết gần kề. Càng ngày càng sợ. Mợ Hai thường hay bỏ nhà lên chùa làm công quả, lâu dần ở lại luôn trên chùa.

Rằm tháng giêng năm Quí Tỵ mợ Hai qua đời tại chùa Long Điền được đem về an táng trong nghĩa trang tộc họ nhà Cả Tam nhưng không được dựng mộ bia vì chết nhằm ngày “táng vô mộ chí” theo lời cô Bảy Dễ.

Trần Bạch Thu

20 July 2019

Tin ngắn

Máy bay không người lái của Iran bị tàu Mỹ bắn hạ

TT Trump: Tàu chiến Mỹ đã phá hủy máy bay không người lái của Iran ở eo biển Hormuz.

Một tàu chiến của Hoa Kỳ đã phá hủy một máy bay không người lái của Iran ở eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa hai nước, Tổng thống Trump tuyên bố hôm thứ Năm. Ông nói rằng: Hoa Kỳ có quyền bảo vệ nhân sự, cơ sở vật chất, quyền lợi của mình.

TT Trump cho biết tàu USS Boxer đã có hành động phòng thủ, sau khi máy bay không người lái bay trong phạm vi 1.000 thước của tàu chiến này và không hợp tác để rời xa. Tổng thống gọi đó là hành động thù địch mới nhất của người Hồi giáo Iran.

Ông cũng kêu gọi các nước khác lên án những gì ông mô tả khi Iran cố gắng phá vỡ tự do hàng hải và thương mại toàn cầu, trong đường thủy chiến lược ở khu vực Vịnh Ba Tư.

Người phát ngôn của Ngũ Giác Đài Jonathan Hoffman đã xác nhận với Fox News trong một tuyên bố: "Vào khoảng 10 giờ sáng giờ địa phương, tàu đổ bộ USS Boxer đang ở trong vùng biển quốc tế thực hiện một chuyến tuẩn tiễu nội địa theo kế hoạch Eo biển Hormuz, chiếc máy bay không người lái đã tiến gần Boxer, và quá gẩn nằm trong phạm vi đe dọa. Con tàu đã hành động phòng thủ chống lại UAS để bảo đảm an toàn cho con tàu và Thủy thủ đoàn. "

Chưa có tin tức nào về phản ứng của Iran

Căng thẳng Biển Đông: CS Việt-TC cố tránh trường hợp năm 2014


Vào thượng tuần tháng 7 này, tàu hải cảnh TC và tàu kiểm ngư và cảnh sát biển CS Việt Nam đã lại đối đầu với nhau trên Biển Đông, tại khu vực Bãi Tư Chính gần quần đảo Trường Sa, một khu vực nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam CS, nhưng bị TC đòi chủ quyền. Nguồn tin này ngày càng được nhiều nguồn ngoại quốc tiết lộ, trong bối cảnh cả CS Hà Nội lẫn CS Bắc Kinh đều đưa tin nhỏ giọt, và phản ứng dè dặt.

Theo các quan sát viên được báo chí quốc tế ngày 17/07/2019 trích dẫn: Cả hai chính quyền CS Việt Nam và TC như đang cố tránh không để kinh nghiệm năm 2014 tái diễn. (RFI)

Google: "Chúng tôi đã chấm dứt dự án Dragonfly"

Dự án Dragonfly được ghi nhận ngừng vào cuối năm ngoái nhưng có tin đồn rằng nó vẫn còn hoạt động.

"Chúng tôi đã chấm dứt dự án Dragonfly", Karan Bhatia, giám đốc điều hành Google nói với Ủy ban Tư pháp Thượng viện Hoa Kỳ. Đây là lần đầu tiên Google chính thức xác nhận Dragonfly đã kết thúc.

Một phát ngôn viên của Google sau đó đã xác nhận với trang tin này rằng Google hiện không có kế hoạch tung ra công cụ tìm kiếm riêng cho thị trường Trung Quốc và rằng hiện không có dự án nào được thực hiện cho mục tiêu này.

Ngay từ những ngày đầu được thiết kế, Dragonfly làm dấy lên những chỉ trích là phương tiện giúp chính quyền Trung Cộng kiểm duyệt nội dung website cũng như giám sát hành vi trên mạng của người dân.

16 July 2019

Ảnh đẹp: Hoa Súng

Soi Bóng

Riêng Ta

Nhiếp ảnh: Hương Kiều Loan

13 July 2019

‘Thế lực thù địch' ngay trong lòng Đảng

 Nguyễn Văn Đài

Võ Văn Thưởng
Lần đầu tiên một lãnh đạo cao cấp của đảng Cộng sản Việt Nam, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Võ Văn Thưởng đã gọi những cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong bộ máy chính trị là “nhóm thế lực thù địch”. Ông Thưởng nhấn mạnh rằng “nhóm thế lực thù địch” này không khó để nhận ra nhưng rất khó đấu tranh.

Ông Thưởng đã đề cập đến vấn đề này trong bài nói chuyện 75 phút với nội dung quán triệt Nghị quyết 35 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, tại Hội nghị báo cáo viên các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc T.Ư tháng 7, diễn ra ngày 5.7.

Ông Võ Văn Thưởng còn chỉ rõ “nhóm thế lực thù địch” là những đảng viên từng giữ chức vụ cao trong bộ máy nhưng suy thoái về tư tưởng chính trị, tự diễn biến, tự chuyển hóa. Nhưng rất khó để đấu tranh vì là lực lượng "len lỏi và phức tạp". Theo ông Thưởng, các thế lực thù địch sử dụng các thủ đoạn, phương thức chống phá rất muôn hình vạn trạng, đặc biệt là sử dụng truyền thông đại chúng, sử dụng internet và truyền thông xã hội. Trong khi đó, những người làm công tác đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lại thụ động hơn, rơi vào tình trạng phải chờ định hướng, thậm chí là chờ chế độ chính sách và đây là vấn đề cần lưu ý khắc phục sớm.

Tại sao 100% cán bộ, đảng viên của đảng Cộng sản Việt Nam đều phải trải qua các lớp lý luận chính trị từ sơ cấp đến cao cấp, được học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh lại có thể bị suy thoái về tư tưởng chính trị, tự diễn biến, tự chuyển hóa để trở thành “thế lực thù địch” của đảng?

Thứ nhất, đảng Cộng sản Việt Nam vẫn giữ Chủ nghĩa Mác Lê Nin làm nền tảng tư tưởng. Đây là một hệ tưởng đã lỗi thời, giáo điều không được chính các đảng viên của đảng tiếp thu, hoặc khi học tập chỉ mang tính chất đối phó. Chính bản thân ông Thưởng cho biết: “Nhiều cuộc học nghị quyết tôi quan sát được tỷ lệ không nhỏ ngồi dưới xem iPad, iPhone, đọc tin, nhắn tin”.

Thứ hai, nạn tham nhũng, tiêu cực, mua quan bán chức, lối sống xa hoa, ... xảy ra trong mọi cấp, mọi ngành khiến cho số đông cán bộ, đảng viên không còn niềm tin vào chính đảng của mình.

Thứ ba, thời đại thông tin mở với internet, mạng xã hội, nhiều cán bộ, đảng viên được du học, du lịch, tham quan nước ngoài,... đã giúp cho số đông đảng viên thay đổi và có nhận thức đúng đắn về tự do, dân chủ, nhân quyền,... Từ đó họ mạnh dạn chia sẻ những tư tưởng, quan điểm trái chiều với đảng của họ trên mạng xã hội.

Thứ tư, chính các cơ quan truyền thông của đảng Cộng sản Việt Nam đã đủ lý luận, tính chính nghĩa để biện minh cho những xấu xa, yếu kém của đảng trước sự tấn công mạnh mẽ thông qua mạng xã hội của những người hoạt động cho tự do, dân chủ, nhân quyền và những công dân yêu tự do khác.

Chính các yếu tố trên đã tác động mạnh mẽ đến bộ phận lớn đảng viên đảng Cộng sản có tính cấp tiến và suy nghĩ cởi mở. Từ đó họ thay đổi nhận thức, không còn niềm tin lý tưởng vào đảng Cộng sản. Họ đã thông qua mạng xã hội chống lại đảng của mình một cách âm thầm, lặng lẽ. Và họ đã trở thành “nhóm thế lực thù địch” ngay trong lòng đảng Cộng sản Việt Nam.

Vậy Võ Văn Thưởng đã đưa đưa ra những giải pháp nào đối phó với “nhóm thế lực thù địch” trong đảng?

Thứ nhất, Thưởng nhấn mạnh phải nâng cao công tác giáo dục chính trị tư tưởng; làm rõ cơ sở lý luận thực tiễn, phát triển và hoàn thiện hệ thống lý luận về chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH ở nước ta trong tình hình mới;

Thứ hai, Thưởng cũng cho rằng cần phải đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao phẩm chất và hiệu quả tuyên truyền về chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; về đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của nhà nước;

Thứ ba, Thưởng cho rằng cần phải mạnh tay xử phạt báo chí bằng cách thu hồi giấy phép hoạt động, xử phạt tiền như hiện nay là không đủ sức răn đe;

Cuối cùng, Thưởng đưa ra các biện pháp rất cực đoan như hạn chế và tăng cường kiểm soát internet; và Thưởng yêu cầu, từ nay tới Đại hội Đảng XIII, mỗi địa phương chắt lọc đối tượng trên địa bàn, xử lý một vài đảng viên, cá nhân, công dân sử dụng internet, mạng xã hội vi phạm luật An ninh mạng để xử lý thì tình hình sẽ tốt hơn rất nhiều.

Vậy những giải pháp mà Võ Văn Thưởng đưa ra có thể hạn chế được “thế lực thù địch” đang lớn mạnh trong lòng đảng CSVN?

Theo tôi là không thể.

Bởi với sức mạnh của truyền thông qua mạng xã hội, các yếu kém, hủ bại của cả hệ thống chính trị cộng sản được cập nhật từng giây trên mạng xã hội. Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, mỗi người dân bình thường với một chiếc smartphone thì đều có thể trở thành một phóng viên đưa tin.

Với những thông tin, bài viết được chuyển tải và tác động hàng ngày làm cho những đảng viên Cộng sản sẽ được giác ngộ, nhận thức ra sự cần thiết phải thay đổi đất nước từ độc đảng sang dân chủ, tôn trọng các quyền con người. Từ đó thông quan mạng xã hội, họ đã và đang tiếp tục những hành động bày tỏ quan điểm phê phán trực diện đảng và chế độ Cộng sản.

Đồng thời với những giải pháp rất cực đoan mà Võ Văn Thưởng đã nêu ở trên thì chỉ gây thêm nỗi bất bình càng tăng ngay trong các thành phần đảng viên trẻ tuổi của đảng Cộng sản. Từ đó họ có thể sẽ tham gia vào “thế lực thù địch” trong đảng.

Một điều chắc chắn là các “thế lực thù địch” trong đảng Cộng sản Việt Nam sẽ không bị suy yếu mà ngày càng lớn mạnh. Và họ sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong tiến trình đấu tranh dân chủ hóa Việt Nam.
Nguyễn Văn Đài
 Luật sư Nguyễn Văn Đài hiện đang tị nạn chính trị tại CHLB Đức. Trước đó, Nguyễn Văn Đài là thành viên Đoàn Luật Hà Nội, Trưởng Văn phòng Luật sư Thiên Ân.  
Vì các hoạt động cổ súy dân chủ, đa đảng, nhân quyền, Nguyễn Văn Đài bị hành hung nhiều lần cùng nhiều án tù trong thời gian dài: Tháng Ba, 2007, 4 năm tù và 4 năm quản chế; tháng 12, 2015, bị 20 an ninh chặn đánh và cướp hết tài sản khi vừa rời khỏi lớp học về nhân quyền; tháng 12, 2015, trên đường đi gặp phái đoàn EU thì bị bắt; tháng Tư, 2018, bị kết án 15 năm tù và 5 năm quản chế.  
Ngày 7 tháng Sáu, 2018, được phóng thích và bị trục xuất sang CHLB Đức vì lý do chính trị.  
Các bài viết của Nguyễn Văn Đài là blog cá nhân và được đăng tải với sự đồng ý của VOA nhưng không phản ánh quan điểm chính thức của chính phủ Hoa Kỳ.
(Nguồn: VOA Tiếng Việt)

Chứng khoán Mỹ lại lập kỷ lục mới

Đồ thị con đường chỉ số Dow Jones đạt đỉnh hơn 27.000 điểm
Thị trường chứng khoán Mỹ lại lập kỷ lục mới khi lần đầu tiên chỉ số Dow Jones vượt 27.000 điểm, trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ liên tiếp thể hiện các dấu hiệu vững mạnh như tỷ lệ thất nghiệp thấp, và số lượng việc làm mới tăng mạnh trở lại.

Theo CNN, chỉ số công nghiệp trung bình Dow Jones kết thúc phiên hôm thứ Năm 11/7 với mức tăng 0,9%, tương đương 227 điểm đạt 27.088 điểm, lần đầu tiên trong lịch sử chỉ số này chạm tới mốc 27.000 điểm, sau một năm rưỡi sau khi phá vỡ kỷ lục 26.000 điểm trước đó.


Chỉ số S&P500 cũng tăng 0,2%, đạt 3.000 điểm, phá đổ kỷ lục đạt trước đó hồi 3/7.

Chỉ số tổng hợp Nasdaq cũng đạt kỷ lục chưa từng có, 8.203 điểm sau khi đóng cửa hôm thứ Tư.

Các trang kinh tế Mỹ đánh giá việc tất cả các chỉ số chứng khoán Mỹ đều tăng phá kỷ lục là do tín hiệu giảm lãi suất từ Giám đốc Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell hôm thứ Năm 11/7. Tổng thống Trump đã liên tục kêu gọi FED giảm lãi suất và chỉ trích các chính sách thắt chặt của FED gây ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế Mỹ.
“Nếu FED giảm lãi suất, chúng ta đã có nền kinh tế như gắn động cơ hỏa tiễn, nhưng mà [thực tế] chúng ta đang phải trả lãi cao và đó là không cần thiết,” ông Trump nói hôm 5/7.

“Nhưng FED không biết điều họ đang làm, vì vậy đó là một trong những điều nhỏ không tốt. Nhưng nếu FED mà giảm lãi suất, chúng ta sẽ có nền kinh tế gắn động cơ hỏa tiễn.”

Hôm 11/7, Tổng thống Trump thông báo: “Dow vừa mới chạm mức 27.000 điểm lần đầu tiên trong lịch sử”.

Chỉ số Dow Jones đạt 26.000 điểm lần đầu tiên vào tháng 1/2018, chỉ 2 ngày sau khi phá kỷ lục 25.000 điểm trước đó, thúc đẩy ông Trump tung ra các kế hoạch kích thích tài chính và cải tổ giảm thuế. 

(The Dow Jones Industrial Average rallied to a record high on Thursday, led by UnitedHealth shares, after testimony by Federal Reserve Chair Jerome Powell this week that signaled easier monetary policy could be implemented later this month.

The 30-stock average broke above 27,000 for the first time in its history, rising 227.88 points, or 0.9% to 27,088.08. The Dow first closed above 26,000 in January of 2018, so it’s been a little more than a year-and-half trek between 1,000 point moves. The gains were largely driven by expectations the Fed will cut rates, insulating the market from a slowing economy and a trade battle with China.

Microsoft has been the best-performing Dow stock since the index’s first close above 26,000, surging around 50% in that time. Visa, Cisco Systems and Nike are also up sharply since then.)

11 July 2019

Động Đất Ngẫu Hứng, thơ

Nhà cửa rung bần bật,

Ối dào ơi, động đất!

Thân bầm dập lắc lư,

Óc mệt nhừ ngầy ngật.

Lập cập tính hên xui,

Lui cui lo được mất.

Trời còn bắt sống nhăn,

Bèn gắn răng cười ngất!

        Trần Văn Lương
           Cali, 7/2019

Phố Tàu và Một Người Đàn Bà Việt

Nguyễn Quang Thiều

Những khu phố và đặc biệt những ngôi nhà của những người Hoa trong các ngõ phố lúc nào cũng âm u và đầy vẻ lo ngại với những người chưa quen. Trước kia, ở Hà Nội có nhiều gia đình Hoa kiều nhưng tôi chưa một lần bước vào bất cứ một ngôi nhà nào đó của họ. Và thế, ngôi nhà của người Hoa lần đầu tiên tôi bước vào là một ngôi nhà ở phố Thượng Hải, thủ đô La Havana. Hồi học ở đó, có ba thứ của người Hoa mà sinh viên Việt Nam hay mua, đó là sâm nước, mì chính và mỳ sợi tươi. Người Cuba giống người Châu Âu và nhiều nước khác không dùng mì chính. Vì vậy những sản phẩm đó chỉ để bán cho chính người Hoa ở đó và một số sinh viên Châu Á.

Tôi đã bước vào ngôi nhà của người Hoa nằm trong một cái ngõ trên phố Thượng Hải ở khu vực La Havana cổ. Một ngôi nhà trần rất cao và phòng khách khá rộng. Những đồ gỗ, tủ, bàn uống trà đều bằng gỗ đã sẫm màu thời gian. Ánh sáng rất ít trong căn phòng. Chỉ có một chiếc bóng đèn nhỏ tỏa ánh sáng vàng đục. Tôi quan sát thấy các lối đi và các phòng trong ngôi nhà đều phủ bóng tối. Trên một bức tường chính diện với cửa ra vào có treo hai bức ảnh. Một bức ảnh tôi nhận ra ngày đó là Mao Trạch Đông. Ở giữa phòng khách là ông chủ ngôi nhà. Một người đặc Trung Quốc. Tóc cắt ngắn, áo cổ khuy cài bằng vải. Ông ta ngồi trong một chiếc ghế bọc nhung to đã bạc màu. Ông nói chuyện với chúng tôi bằng một thứ tiếng Tây Ban Nha đặc thổ âm tiếng mẹ đẻ của ông. Khi chúng tôi hỏi mua mấy thứ hàng nói trên, ông gọi vọng vào căn phòng bên cạnh. Một người đàn bà chắc là vợ ông bưng một cái thùng gỗ cũng thẫm màu thời gian ra và mở ra. Trong đó đựng những lọ sâm nước và những gói mì chính. Hồi ở Cuba, sinh viên chúng tôi thường nấu ăn thêm mà chủ yếu là mỳ sợi với thịt hộp nên hay dùng mì chính. Còn sâm nước là mua giúp cho mấy cán bộ Việt Nam sang công tác mang về nước.

Ở La Havana hồi tôi đang học không có Chinatown nhưng sau này thì có. Ở Việt Nam có khu người Hoa rất lớn gọi là Chợ Lớn chứ không gọi là Chinatown. Nhưng ở rất nhiều nước trên giới thì có. Từ xa người ta đã có thể nhận ra Phố Tàu bởi cái cổng to trang trí rồng phượng rực rỡ. Có một đặc điểm là bên ngoài những ngôi nhà người Tàu thường rực rỡ nhưng bên trong thì âm u và đầy bí ẩn của những lo ngại mơ hồ. Một lần đến phố Tàu, một người Cuba hỏi tôi có phải tôi đến thăm người đàn bà Việt Nam không. Tôi ngỡ ngàng vì không nghĩ có người Việt Nam sống ở Cuba như vậy ngoại trừ một vài sinh viên học xong lấy vợ người Cuba và ở lại. Nghe vậy, tôi thực sự tò mò và tìm cách gặp người đàn bà này.

Và đến một ngày, tôi đã gặp người đàn bà Việt Nam trong khu phố ấy. Một người đàn bà làm dâu một gia đình Trung Quốc từ khi còn rất trẻ. Năm bảy tuổi, bà được đưa từ Bắc Giang xuống Hà Nội làm con ở cho một gia đình Hoa kiều. Sau đó, gia đình Hoa kiều này chuyển vào Sài Gòn sinh sống và buôn bán. Thấy cô bé xinh đẹp và thông minh họ đưa cô bé đi theo. Gia đình người Hoa cho gọi mẹ cô bé đến và nói rõ câu chuyện. Vì gia đình quá nghèo khổ, bà mẹ đồng ý cho con đi theo gia đình người Hoa và nhận một ít tiền.

Khi gặp tôi, bà đã đứng lặng nhìn tôi mà không trả lời câu hỏi của tôi : “ Bà là người Việt Nam à ?”. Bà đã khóc vì câu hỏi ấy. Bà cố gắng nhớ một câu tiếng Việt cho trọn vẹn nhưng không thể làm được. Bà phải nói với tôi bằng tiếng Tây Ban Nha. Bà nhớ Hà Nội và cái làng quê xa lắc của bà mà bà không còn nhớ tên làng được nữa. Khi đứa con đầu lòng ra đời, bà đã cầu xin chồng mình bằng được để đặt tên cho đứa con là Thăng Long. Vì tất cả những gì bà sống cho gia đình người Hoa ấy đã làm người chồng chấp nhận tên đứa con của ông ta bằng một cái tên Việt Nam. Bà nói với tôi thi thoảng bà vẫn mơ về mảnh đất Việt Nam. Mơ về cái làng nơi bà sinh ra và lớn lên rồi ly biệt nó từ khi còn rất nhỏ. Nhưng bà biết, bà không còn cơ hội để trở về mảnh đất ấy. Bà không thể trở về bằng thân xác bà nhưng bà luôn trở về trong những giấc mộng. Bà vẫn tự may cắt áo tứ thân như hồi còn trẻ ở Việt Nam bà mặc mỗi khi Tết đến. Và không chỉ mỗi khi Tết đến mà mỗi khi có sự kiện gì đó bà lại mặc chiếc áo tứ thân. Bà vẫn để tóc như một phụ nữ Việt Nam từ thập kỷ 30, 40 của thế kỷ trước. Chỉ có tiếng mẹ đẻ là bà không thể nào nói được nữa. Khi mới rời Việt Nam lúc bà chỉ mới 11 tuổi, những năm đầu tiên đêm nào trước khi ngủ bà cũng hình dung ra những người thân yêu của mình còn ở Việt Nam và nói chuyện với hình ảnh của họ để khỏi quên họ và quên tiếng mẹ đẻ. Nhưng thời gian khắc nghiệt cứ đẩy bà xa dần ngôn ngữ ấy. Tôi là người học ngoại ngữ và tôi thông cảm với bà.

Sau khi gặp tôi, bà đã mời tôi đến ăn cơm với gia đình bà vào ngày Chủ nhật để đứa con trai bà có thể gặp tôi, một người từ mảnh đất chôn nhau cắt rốn của bà. Trong suốt thời gian học tập ở Cuba, ba lần bà đến tận cư xá của tôi ở để thăm tôi và mang tôi cho một món ăn Việt Nam mà bà vẫn còn nhớ. Đó chính là món cá kho. Tặng tôi món cá kho nhưng bà rất lo lắng vì nghĩ tôi không còn nhận ra hương vị món ăn quê hương do bà nấu nữa. Mỗi khi tôi khen bà nấu ngon và rất Việt Nam thì tôi thấy bà vui như một đứa trẻ. Có lúc bà đã khóc vì sung sướng.

Khi tôi báo cho bà tôi chuẩn bị về Việt Nam bà vô cùng buồn. Tôi hỏi bà còn nhớ một ai trong gia đình bà không để tôi có thể đi tìm và cho họ biết thông tin về bà. Nhưng bà không thể nhớ được một ai cụ thể nữa. Trước khi tôi về, bà đã đưa tôi một bọc vải nhỏ trong đó đựng một túm tóc của bà. Bà nói với tôi hồi nhỏ mẹ bà nói với bà nếu phải tha phương cầu thực thì tìm cách gửi một túm tóc mình về quê để sau này chết mà nhớ đường về quê. Bà nhờ tôi thả túm tóc đó xuống một dòng sông nào đó ở Việt Nam hay vùi vào một cánh đồng nào đó để khi bà chết thì linh hồn bà biết đường tìm về với xứ sở mình. Lúc này không phải bà khóc mà tôi khóc. Tôi xúc động đến lạnh người. Tôi hứa với bà tôi sẽ thực hiện mong ước của bà. Và vào một ngày mùa đông năm 1989, sau khi về nước được gần hai tháng, một buổi tối tôi đạp xe ra cầu Long Biên và thả túm tóc bà xuống sông Hồng.

Bây giờ đã là năm thứ 26 kể từ ngày tôi từ Cuba trở về nước. Tôi nghĩ nếu bà còn sống thì năm nay bà đã hơn trăm tuổi. Tôi không biết bà có còn sống không. Nhưng có một điều tôi tin : đó là bà sẽ trở về xứ sở của mình cho dù thế nào. Bà chỉ là một cô gái đi ở và trở thành dâu của gia đình người Hoa và sống trong cái cộng đồng đông đúc, dị biệt và âm u ấy nhưng trái tim bà, tâm hồn bà và linh hồn bà vẫn không hề thay đổi. Có thể có nhiều Trung Quốc bé nhỏ ở trong lòng các nước khác như Úc, Pháp, Mỹ, Đức....Tôi lại nhớ đến nhận xét của một nhà nghiên cứu Úc về các Chinatown hay là sự ảnh hưởng của Trung Quốc với chính các nước sở tại. Nhưng có một người đàn bà Việt Nam tưởng như yếu đuối, đã không còn nói được tiếng Việt lại sống một cách mãnh liệt và như không có gì lấn át được trong một cộng đồng người Tàu đông đúc, âm u và đầy lo ngại như thế.

(Internet)

10 July 2019

Sử Dụng hay Xử Dụng

Trang Y Hạ

Từ lâu nay đã có nhiều người, nhiều học giả tranh luận nên viết “sử dụng hay xử dụng” sao cho phù hợp, cho đúng chánh tả. Trong khi chờ một Viện Hàn Lâm, thì chúng ta tự tìm hiểu, phân tích mấy chữ gốc Hán cổ nầy cho ý nghĩa như thế nào cái đã. Đa phần các Học giả bàn rất sôi nổi về “sử dụng hay xử dụng”, mà không chịu giải thích cặn kẻ để rồi đưa ra “đáp án” cuối cùng. Sử dụng và Xử dụng là tiếng Hán cổ được phiên thiết ra tiếng Việt… Đôi khi phiên thiết không hết ý nghĩa [bởi nhiều nghĩa], thì vẫn chưa hoàn hảo. Ngay như các Từ điển tiếng Việt như cuốn Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của cũng nghiêng về chữ SỬ DỤNG 使 處. Chữ sử dụng là hoàn toàn tiếng Hán . Chữ xử [động từ] có nhiều nghĩa và chữ sử [động từ] cũng có quá nhiều nghĩa. Vậy cứ ghép chữ “Dụng” 用  vào thì ý nghĩa sẽ mông lung, rồi - bàn luận: đúng, sai, trong khi hai chữ “Sử & Xử” đều đúng - theo nguyên bản chữ Hán.

Trước tiên: Phải biết ý nghĩa của chữ “Dụng” - Dụng là từ Hán. Chữ Dụng [chữ Hán] nghĩa là: Dùng. Chữ dùng đã Việt hóa thì phải dùng theo nghĩa tiếng Việt trong giao dịch hay trong văn thơ cho dễ hiểu.

      Ý nghĩa của chữ “Dùng”.

      1 – Để làm một việc gì đó. Thí dụ: Dùng gỗ để làm nhà…
      2 – Giao cho một công việc gì. Thí dụ: Dùng người hiền tài…
   
Ý nghĩa chữ “Dùng” như vậy đã rõ ràng. Còn nói, viết theo kiểu: “Sử dụng gỗ để làm nhà” hay “Xử dụng gỗ để làm nhà”. Hoặc: “Sử dụng người hiền tài”. Hoặc: “ Xử dụng người hiền tài”. Thêm hai chữ: SỬ & XỬ” [Hán Tự] vào trong câu làm chi cho thêm mông lung để rồi xúm nhau biện luận cho thêm rắc rối.  Tuy nhiên, nếu đủ trình độ thì có thể vẫn xài chữ Sử & Xử trong văn thơ, văn bản...

Chữ Dụng gồm:

-         “Dụng binh, Dụng công [gắn sức], Dụng cụ, Dụng hiền nhân, Dụng mệnh, Dụng sự, Dụng tâm, Dụng tình, Dụng võ, Dụng ý, Dụng hình [phạt]…” . Tất cả những chữ “Dụng” [Hán tự] nầy chuyển qua Dùng thì vẫn có nghĩa như nhau. Thí dụ: Dụng binh – Dùng binh. Dụng công – Dùng công… Hoàn toàn theo tiếng Việt

    CHỮ XỬ GỒM CÓ: 

Xử: Xử sự, Xử án, Xử trảm, Xử tử, Xử tệ, Xử hẹp, Xử phạt, Xử lý, Xử Lý Thường Vụ, Xử thế, Xử lý từ xa, Xử biến tùng quyền, Xử cảnh, Xử đoán, Xử giảo, Xử chém, Xử bắn, Xử thắng, Xử hòa, Xử thua, Xử thiên vị, Xử hẹp, Xử lý văn bản, Xử phán, Xử quyết, Xét xử, Biệt xử [biệt đãi]…!

-         Xử nữ là: người con gái chưa có chồng.
-         Xử nữ mạc, là: màn trinh con gái.
-         Xử sĩ [cũ] là: người có tài ở ẩn không chịu ra làm quan.
-         Xử thử, là: tên gọi trong hai mươi bốn ngày tiết trong năm.

Theo Hán tự. Chữ xử thuộc bộ: “Hô và bộ Mộc”. Theo [Thiều Chửu – Đào Duy Anh] dẫn giải bao gồm các nghĩa:

     “Xét đoán – Sắp đặt – Thu xếp – Lo Liệu – Vận dụng – Xử trí “
     Còn bên Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của, gồm các nghĩa:

      “Phân biệt đúng, sai - lớn nhỏ - phải chăng - phân đoán - chước định - phân giải”

     Vậy muốn dùng chữ XỬ cho hợp với XỬ DỤNG thì ý nghĩa của chữ XỬ đã quá rõ! Chữ XỬ chỉ là động từ bổ nghĩa. [Tự Xử] rất người và cũng rất tình.

CHỮ SỬ GỒM CÓ:
   
     1 - SỬ là: “Khiến, Sai khiến, Xúi giục, Ra mệnh lệnh hay ước định, phỏng định một sự việc... Sử là buộc người khác phải… Thành ngữ: “Sử dân dĩ thời”. Nghĩa là: [Dựa theo thời vụ mà sai khiến dân chúng]. Hoặc: “Sử nhân dĩ dục”. Nghĩa là: “ [Lấy sự ham muốn nhục dục mà sai khiến người khác]. Theo Hán tự chữ SỬ thuộc: bộ Khẩu – bộ Mã – bộ Nhân”.

     2 – SỬ là: “Ghi chép, văn thơ, văn bản... Quan trường, Lịch sử, Nghiên cứu và Điển tích…”. Như:

Thứ sử, Ngự sử (một chức quan), Sử quan (vị quan chép sử), Sử ký, Sử thi, Sử ca, Biên niên sử, Lịch sử, Sử gia, Sử học, Sử bộ, Sử bút, Sử lệnh [sai khiến], Sử liệu, Sử luận, Sử quán, Sử quan, Sử lược, Sử sách, Sử tài, Sử thế [lối chép sử], Sử thực, Sử tích, Sử xanh, Sử thần [Quan chức viết sử]
Sử dân [Sai khiến người trong nước, Sử Bút [lối văn chép sử, Sử dịch [sai khiến làm lao dịch]!

Sử quân tử [là một loại dây làm thuốc trong đông y].

     Chữ sử, biến âm thành chữ SỨ: Đại sứ, Sứ thần, Sứ quán, Sứ quân, Sứ giả, sứ bộ, Sứ điệp.

     Vậy cho nên, muốn dùng chữ SỬ cho hợp với SỬ DỤNG, thì ý nghĩa chữ SỬ đã quá rõ ràng.

     Theo Hán Ngữ cả hai chữ Sử & Xử đều đúng.

Hai chữ: SỬ & XỬ - mỗi chữ đều có nhiều nghĩa... Do đó, muốn thêm chữ DỤNG để trở thành: SỬ DỤNG hay XỬ DỤNG thì khi viết, khi nói, trước hết cần phải xác định cụ thể sự việc cho phù hợp với nghĩa của SỬ & XỬ để cho thêm chữ DỤNG vào. Nhược bằng, nếu cảm thấy không đủ trình độ khai triển hai chữ SỬ & XỬ thì tốt nhất là: hạn chế xài. Bởi vì không hiểu rõ mỗi phần việc của SỬ & XỬ sau khi thêm chữ DỤNG vào, thành ra hai chữ SỬ DỤNG & XỬ DỤNG như một “Cái Bẫy Chữ” chết người. Thiệt tội nghiệp cho biết bao học sinh, sinh viên xưa nay vì hai chữ “Sử Dụng & Xử Dụng” mà bị các Giáo sư, Thầy Cô đánh rớt bài văn vì lỗi sai chánh tả quả thật là oan!

Trường hợp không đủ trình độ, thì hãy hạn chế viết, nói: Sử dụng hay Xử Dụng, mà hãy xài chữ DÙNG theo tiếng thuần Việt cho các sự việc giao tiếp hằng ngày, vừa dễ hiểu, vừa dễ nghe và lại vừa gần gũi, tình cảm. Đại loại những như:

-         Cảm ơn chị. Cái nầy, tôi không dùng được.
-         Cảm ơn anh. Cái kia, tôi dùng được.

     Sử & Xử là thuộc về chữ Hán, nên các nhà làm Tự Điển căn cứ theo nghĩa Hán mà quên bẵng đi rằng - một khi đã phiên thiết qua tiếng Việt là trở thành tiếng Hán-Việt thuần túy, đơn giản, dễ hiểu. Chữ SỬ chỉ ghép với chữ DỤNG, ngoài ra không thể ghép với bất cứ chữ nào. Chữ XỬ thì đa dạng hơn nhiều.

Vậy chữ “XỬ DỤNG” rất bao hàm, có đầy đủ tính chất gần gũi, thân thiện, cùng các yếu tố: chính danh và sáng suốt của ngôn ngữ Việt Nam. Tuy nhiên, luôn luôn nhớ tới chữ DÙNG đã thuần Việt rất thân thiện.

Cá nhân tôi, tôi vẫn thích xài: Xử Dụng.

Trang Y Hạ
http://trangyha.blogspot.com/

09 July 2019

BỠN HAI LÃO BẠN GIÀ

Cuối Tháng 6/19, hai Lão Bạn Già, một ở Canada, một ở California, tự dưng vào nhà thương ...chơi. Bây giờ mọi chuyện an lành, nên có bài thơ bỡn cợt này! 
Đàm

Lão thì Chánh*, Lão thì Đà**,
Một ngày nổi hứng… ghé nhà thương chơi.
Lão Chánh, sì trốc, khơi khơi,
Lão Đà, bụng réo, máu đòi vượt biên.
Khổ con gái, hoảng vợ hiền,
Nuôi người bệnh, chẳng ưu phiền, chỉ lo.
(- hai Lão góp mất cơ đồ,
nằm phơi đây, chắc nhìn ra tội gì!)

*

Lão thì Chánh, Lão thì Đà,
Một ngày buồn quá… thăm nhà thương thôi!

LAN ĐÀM
7/19

* Học Viện Quốc Gia Hành Chánh
**Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt

08 July 2019

Mừng Canada Day qua cửa sổ bệnh viện.

NTV

Bàn chân trái tê đi. Rồi cả chân trái tê đi, rất nhanh. Cố nhấc lên nhưng rê đi không chính xác. Và rồi không còn sức để giữ nổi phần thân thể phía trên. Toàn thân chúi nhủi về phía trước, may mắn tay phải tựa vội được vào tường. Chân trái hoàn hoàn mất điều khiển, lủng lẳng như chân một con múa rồi, đặt bàn chân xuống chỗ này nó rơi đi chỗ khác. Nhờ chân phải và hai tay (lúc đó tay trái chưa bị tê) lần theo cuối giường, ngồi vào chiếc ghế. Cảm nhận được chuyện nghiêm trọng đang xẩy ra, nhưng rất bình tĩnh. Có thể chết chăng ? ... Nếu vậy thì cũng thôi !. . .

Đó là lúc 9 giờ tối thứ Tư, 26 tháng Sáu.

*
Từ trước tới nay tôi chỉ thấy cái logo của hãng General Electric* trên chiếc TV, trên chiếc máy giặt, máy sấy, tủ lạnh... Đêm đó bất ngờ tôi thấy cái nhãn hiệu ấy xuất hiện cả trên chiếc máy X-ray tối tân người ta sắp đẩy tôi vào đó để làm CAT scan**. Trong những giây phút như vậy mà tôi vẫn còn để ý đến những chuyện lặt vặt như thế có lạ không?

Thật ra lúc đó còn nghĩ được gì nữa mà chẳng bám vào những bắt gặp trong thực tế. Tương lai có thể coi như đã xong. Tương lai nằm gọn trong chiếc xe lăn là may lắm. Thoáng trong giây lát, thấy hơi tiếc bức tranh mới vẽ chưa thật sự hoàn tất với những nét cọ sau cùng. Mạng sống không bám víu lại đi bám víu vào bức tranh chưa vẽ xong! Chuyện vớ vẩn đối với những người còn đang sống phây phây, sống hùng và sống mạnh, nhưng lại rất thật với một người không thể đứng dậy nổi trên đôi chân mình.

Mấy hôm nay nghĩ lại cái cảm nghiệm bản thân này giúp hiểu rõ thêm câu chuyện đã nghe kể khi xưa. Một người bạn sĩ quan loại hai chuyển qua ngành cảnh sát, chỉ huy trưởng một phân chi khu gần ngày Miền Nam sụp đổ. Căn cứ của anh bị mưa pháo và bị tràn ngập. Mỗi người tìm cách thoát thân. Anh bò ra được đến bờ sông ẩn mình trong đêm đen dưới đám lau sậy. Dọc con đê ngay phía trên đầu cộng quân chạy rầm rập. "Chắc rồi cũng bị bắn chết. Chết không mặc quân phục mà trần trụi chỉ còn duy nhất chiếc quần đùi trên người, dân chúng đi ngang nhận ra Đại uý Đ. chết trần trụi như thế  trông 'kỳ' quá". Anh nghĩ. Cái chết không đáng tiếc, mà tiếc rằng chết mà không kịp mặc bộ quân phục của mình ! Vậy đó.

*

Đời mình đầy rẫy những bất ngờ. Có những bất ngờ chết người nhưng cũng có những bất ngờ thích thú. Bất ngờ gặp nàng tiên tắm giếng. Bất ngờ nhìn thấy dẫy núi sừng sững sau khi xe lượn qua khúc quanh. Thật thú vị.

Một quả xuyên pháo cắt gọn cây cọc sắt ấp chiến lược bay vào nổ ngay trong căn nhà bếp chỉ cách chỗ tôi đứng ở nhà trên có hai mét nhưng may có bức tường gạch kiên cố che chở. Chạy ra xe chuồn đi chỗ khác để phủi bụi quần áo, đầu tóc.

Những ngón tay mềm mại người y tá bất ngờ luồn dưới áo gown sờ lên ngực. Cả hai bên ngực. Lạ nhỉ ? Bị stroke thì có gì trên ngực. Tôi tin rằng Thượng Đế đã gửi bàn tay mịn màng ấy tới an ủi truyền sức mạnh để tôi lướt qua cơn hoạn nạn. Chắc chắn như vậy.

*

Y tá cho tôi uống hai viên thuốc, một màu vàng và một màu xanh. Lần đầu tiên tôi uống thuốc trong nhà thương. Lúc đó và vào các buổi sáng sau này, tôi đều được hỏi một số câu nghe ra ngớ ngẩn:

Ông có biết ông đang ở đâu không? 
- Bệnh viện Juravinski
Đây là cái gì? 
- Cái đồng hồ đeo tay.
Dùng để làm gì? 
- Để coi giờ.
Hãy chỉ ra cửa sổ sau khi vẫy tay xem nào! (A ha! nhận thức trình tự thời gian! Tricky!)

Tôi còn tỉnh táo để nhận ra rằng người ta đang thử bộ não của tôi xem đã hư hại chưa. Tôi thấy mình may mắn. Có thể nhờ vào việc đã gọi xe cấp cúu kịp thời, và cũng có thể nhờ vào những thói quen tập thể dục, thường xuyên đi bộ, tập thản nhiên trước mọi chuyện.

*

Tôi thiếp đi. Lâu lâu mơ màng nghe tiếng khóc thút thít của đứa con gái út. Bảo Thi lấy xe chạy theo và ở với Bố từ tối hôm qua. Bỗng có tiếng sột soạt từ bên ngoài. Tôi tỉnh hẳn.

Bác sĩ với bộ râu quai nón, da xậm màu, vén màn bước vào tuyên bố mấy câu chắc nịch:
"Ông bị stroke! và vùng bị nạn ở sâu trong não bộ. Nhưng có tin vui: xuất huyết không lan rộng. May mắn." Ông nói tiếp: "Chúng tôi giữ ông ở đây một thời gian để theo dõi."
Người y tá đi theo bác sĩ ở lại giây lát nói với Bảo Thi: "Khi trường hợp khẩn cấp xẩy ra, ông ấy có bằng lòng để nhà thương làm bất cứ điều gì để cứu mạng sống ông ấy không?".

Tôi gật đầu.

Lúc mờ sáng chân trái và tay trái và nửa hàm răng trái bị tê lại. Người ta cho tôi uống một lúc 4 viên thuốc màu vàng thay vì một viên. Tuy nhiên tôi hồi phục rất nhanh. Chỉ sau chưa đầy 36 giờ ở bệnh viên tôi đã đứng được một mình tuy chân trái còn run lẩy bẩy. Bảo Thi mừng rỡ: "Ô, Bố đứng được rồi !"

 *

Sau khi khám nghiệm và chữa trị khẩn cấp ít ngày, người ta chuyển tôi đến General Hospital of Hamilton là nơi có đủ bộ phận chữa trị Stroke và hồi phục. Bốn bệnh nhân chia nhau căn phòng khá rộng, quây màn che lại cũng cho mình một không gian riêng khá rộng, có ghế, có bàn, có tủ, có một chiếc TV gắn vào một trục quay, nhưng tất cả đều nhỏ nhắn. Ba người kia đầu đều bạc trắng trong đó hai người mặt mày hom hem mắt nhắm nghiền thường nằm bất động. Người thứ ba ngồi lên được, đôi mắt khi nhìn có vẻ chăm chú nhưng thật ra cũng vô cảm như những nét khác trên khuôn mặt. 

Lâu lâu có những tiếng ho khô khan, về đêm nghe rõ hơn, phát ra từ những chiếc lồng ngực đã teo lại. Giữa những tiếng ho, tiếng thở khó khăn ấy, bỗng có những tiếng nổ lộp bộp từ bên ngoài vọng vào. Qua cửa sổ tôi nhìn được những chùm pháo hoa muôn màu, rực rỡ tung bay giữa đêm đen. Canada Day! Hôm nay là Canada Day, ngày kỷ niệm độc lập năm thứ 152 của đất nước tự do và nhân bản này.

Tôi thầm cám ơn Canada đã đón nhận mình. Chỉ một lần nằm ở đây thôi như lần này, nếu ở xứ khác có thể tôi đã phải trả một số tiền kếch sù cho những ngày lưu lại đây với hàng tá chuyên viên chữa trị, săn sóc, phục dịch và 5 lần rà soát tìm bệnh (2 lần CAT scan, 2 lần MRI scan***, và 1 lần rà siêu âm). Nhưng ở đây tôi không phải trả một đồng xu mặc dù tôi không làm việc cho nhà nước, không phải đảng viên của đảng nào. Tôi chỉ là người dân thường.

Một lần nữa xin cám ơn Canada./.





_______________________________


 (*) GE 

(**) CAT scans: computerized axial tomography 
CT, or CAT scans, are special X-ray tests that produce cross-sectional images of the body using X-rays and a computer

(***) MRI: (Đọc là Em-ma-rai) magnetic resonance imaging.
MRI gives very detailed pictures of soft tissues like the brain. Air and hard bone do not give an MRI signal so these areas appear black. ... MRI can be used to detect brain tumors, traumatic brain injury, developmental anomalies, multiple sclerosis, stroke, dementia, infection, and the causes of headache. 

06 July 2019

Thương tiếc đồng môn Nguyễn Đức Du

Mới chiều tối Thứ Ba, chúng tôi cùng anh chị Đặng Trần Minh, Nguyễn văn Tâm, chị Bạch Yến, chị Đỗ Anh, chị  Bùi Phương và anh Trương Công Thôi xúm xít chung quanh anh Du, cúi xuống nói để anh nghe, vẫy tay chào anh để nhìn con mắt anh đưa đẩy.  Không ngờ chỉ 8 giờ sau là anh đã bỏ chúng tôi, thật là đau xót, ngỡ ngàng và sửng sốt. Anh mất vào lúc 1 giờ 16 phút  đêm ngày Thứ Tư, mồng 3 tháng 7 năm 2019, để lại bao nhớ nhung, tiếc thương cho gia đình, cho bạn bè, cho đồng môn và những người cùng chí hướng với anh.

Anh Du từng là một cựu SV QGHC, với trí nhớ tuyệt vời. Đồng môn nào cần hỏi về bạn cũ, về trường xưa, về quá khứ của hoạt động hành chánh, thì trí anh là một quyển tự điển, anh đều có thể kể ra vanh vách như đang đọc một cuốn tiểu sử vậy.  Anh là dòng dõi của gia đình khoa bảng, là cháu cụ Bảng Nguyễn Can Mộng và chánh án Nguyễn Mạnh Nhụ. Anh rất có tâm hồn thơ văn, với một giọng ngâm tha thiết và truyền cảm, để hết tâm hồn vào nội dung bài thơ trong nét mặt đăm chiêu sâu lắng.

Anh còn hết lòng sinh hoạt với Hội trong mọi khía cạnh, nhất là giữ vững lập trường của một nhà Hành Chánh Việt Nam Cộng Hoà trước 75.  Sự thể hiện rõ nét nhất là khi trong người đã có bịnh, anh vẫn cố gắng đi họp xuyên tiểu bang, từ Sydney anh lên xe lửa xuống Melbourne. Trước khi xe chạy, anh xây xẩm và ói mửa, phải trở về nhà để khám bịnh và đi bịnh viện. Anh bị đứt mạch máu não làm tê liệt một số dây thần kinh, khiến anh không cử động được và không nói được nữa.

Nhờ sự săn sóc tận tình của chị Du (chị Lê thị Thuận) và cháu Dung, người con gái yêu của anh, đã giúp anh thật nhiều ở Lovoni Nursing home. Khó viết nào có thể diễn tả được sự tận tâm và cử chỉ yêu thương săn sóc của chị Du và cháu Dung. Trong 3 năm rưỡi trời, Chị và cháu đã từng hàng giờ nói nhỏ bên tai anh, cầm tay và nâng chân anh, co và kéo, để giúp trí não và tứ chi của anh hoạt động trở lại. Dù nằm một chỗ, không cử động được, nhưng nét mặt anh luôn tươi tỉnh hồng hào, chứng tỏ anh được ăn uống tẩm bổ đầy đủ và vận động thích hợp. Có những lần chúng tôi tưởng anh có thể khỏe lại. Và hai lần sinh hoạt của Hội, anh đã được chị và cháu đẩy xe tới dự, với đôi mắt chầm chậm đảo qua đảo lại nhìn từ đồng môn này qua bạn đồng môn khác, một tình huống thật dễ thương và cảm động. 

Nhưng hỡi ôi, bịnh tình của anh quá trầm trọng, không qua khỏi được. 

Chúng tôi chỉ ngậm ngùi chúc anh bình an và thanh thản về chốn Vĩnh hằng, cùng chia sẻ với sự hy sinh chăm sóc vượt bực của chị Du và cháu Dung.

Xin chị và cháu giữ tâm an bình để linh hồn anh thanh thản tiêu diêu miền cực lạc.

Thành tâm phân ưu cùng chị và cháu cùng toàn thể tang quyến.

Trần Thiện Tích 

TÁI SINH Ở MỸ, thơ

Tôi, thằng tù cải tạo vừa được thả,
Liều vượt biên đến hải đảo Inđô.
Tôi biết mình, kẻ thân cô thế cô,
Người xung quanh cũng tựa hồ như thế.

Tôi tưởng mình đã rành rẽ luật chơi:
Đã nhập ngũ vì quê hương yêu dấu.
Ngờ đâu tôi đã thua cuộc chiến đấu
Không tự do, không nuôi nổi vợ con

Bạn tôi đạp xích lô suốt ngày đêm,
Không đủ tiền mua cho con cái áo,
Trong khi đám cán bộ thì lơ láo,
Mải nhai lại thành tích hão vu vơ.

Hạnh Phúc đâu, khi dân phải gục đầu.
Từ tháng tư, ngày thảm sầu năm ấy,
Nhiều triệu người thất vọng và chán ngấy,
Phúc cho ai được nhìn thấy tương lai.

Tôi không dám đòi hỏi gì chú Sam,
Ai cố gắng, chú sẽ dành cơ hội.
Trại tị nạn, tôi đã được thăm hỏi
Tôi lựa lời, nói rõ với nhân viên:

“Đất nước tôi nay nghèo đói triền miên,
Mất tự do, quyền con người bị trói.”
Ông nói tôi: “Anh bạn đã thoát khỏi.
Từ hôm nay anh đã có tự do.”

Tôi người Việt, được tái sinh ở Mỹ:
Quyền Con Người đã được ghi tỉ mỉ.
Tôi người Việt, được tái sinh ở Mỹ,
Nơi mọi người có cơ hội vươn lên.

Hp-TnT
11/26/2009