Sáu thay đổi lớn về nhập cư dưới thời Trump - và tác động của chúng cho đến nay.

TTR: Một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối nội của Tổng thống Donald Trump là giải quyết áp lực di dân tại biên giới phía nam và nạn cư trú bất hợp pháp trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Vấn đề trở nên nghiêm trọng và cần giải quyết cấp bách khi lập luận rằng đó là mấu chốt làm gia tăng tình trạng tội phạm tại nước này. Thế nhưng những biện pháp mà chính quyền Trump đang tiến hành để giải quyết tệ nạn này là gì? Đài BBC tóm gọn vào sáu điểm trong bài viết dưới đây để độc giả dễ theo dõi.

• Nadine Yousif
• Role, 
  BBC News
  
  

Kể từ khi nhậm chức vào ngày 20 tháng Giêng, Tổng thống Donald Trump đã công bố một loạt các sắc lệnh liên quan đến nhập cư, mở đường cho một nỗ lực rộng rãi nhằm trấn áp người di cư không có giấy tờ tại Hoa Kỳ.

Trong hơn 21 hành động, Trump đã tiến hành cải tổ một số bộ phận của hệ thống nhập cư Hoa Kỳ, bao gồm cả cách thức xử lý và trục xuất người di cư khỏi Hoa Kỳ.

Nhà Trắng đã công bố một số nỗ lực này. Hôm thứ Sáu, Thư ký Báo chí toà Bạch Ốc mới đã chia sẻ hình ảnh các chuyến bay trục xuất được thực hiện bởi máy bay chở hàng quân sự.

Mặc dù Trump đã hứa sẽ "trục xuất hàng loạt" và bắt giữ, nhưng vẫn chưa rõ kế hoạch của ông đã được thực hiện đến đâu.

Sau đây là phân tích một số hành động quan trọng mà Trump đã thực hiện về vấn đề nhập cư trong tuần đầu tiên của mình, và so sánh chúng với các chính sách trước đây.

1. Trục xuất người di cư (lậu)

Nền tảng trong chính sách nhập cư của Trump là trục xuất những người di cư bất hợp pháp khỏi Hoa Kỳ và hứa hẹn "trục xuất hàng loạt".

Vì mục đích đó, Bộ Quốc phòng đã tuyên bố sẽ cung cấp máy bay quân sự để trục xuất hơn 5.000 người đã bị Lực lượng Biên phòng giam giữ tại San Diego và El Paso, Texas.

Thống kê của ICE cho thấy hơn 1.000 người đã bị trục xuất hoặc hồi hương vào thứ Năm, ngày thứ tư của chính quyền Trump.

Ông trùm biên giới Tom Homan đã cam kết rằng các vụ trục xuất sẽ tăng đều đặn trong tương lai.

Cuối tuần qua, các chuyến bay trục xuất của Trump đã gây ra một cuộc tranh cãi ngoại giao ngắn ngủi sau khi chính phủ Colombia cấm hai máy bay quân sự chở người Colombia bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ hạ cánh.

Tổng thống nước này, Gustavo Petro, cho biết "Hoa Kỳ không thể đối xử với người di cư Colombia như tội phạm" và họ cần được "đối xử một cách tôn trọng".

Tuy nhiên, chính phủ của ông dường như đã đồng ý chấp nhận các chuyến bay sau khi chính quyền Trump đe dọa áp đặt thuế quan trừng phạt đối với Colombia.

Trump cũng đã có động thái mở rộng phạm vi trục xuất nhanh chóng những người di cư không có giấy tờ, khôi phục lại chính sách trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông mà Biden đã chấm dứt.

Trump đã tuyên bố sẽ chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh. Liệu ông ấy có thể làm được điều đó?

Từ những thành phố phủ đầy tuyết đến biên giới Mexico - lệnh trục xuất của Trump đang hiện hữu.

'Không còn lựa chọn nào khác ngoài việc quay trở lại' - người di cư tuyệt vọng trước những hạn chế biên giới của Trump

Việc trục xuất nhanh chóng trước đây chỉ giới hạn ở các khu vực trong phạm vi 100 dặm (160km) tính từ biên giới quốc tế của Hoa Kỳ và áp dụng cho những người không xin tị nạn hoặc không chứng minh được lý do chính đáng để xin tị nạn.

Với những thay đổi của Trump, việc trục xuất này giờ đây có thể diễn ra ở bất kỳ đâu tại Hoa Kỳ và sẽ áp dụng cho những người di cư không có giấy tờ không thể chứng minh rằng họ đã ở trong nước hơn hai năm.

Trục xuất không chỉ là vấn đề riêng của chính quyền Trump.

Biden cũng đã thực hiện các vụ trục xuất, với 271.000 người nhập cư bị trục xuất đến 192 quốc gia trong năm tài chính 2024.

Theo số liệu của Viện Chính sách Di cư, Biden đã thực hiện tổng cộng 1,5 triệu vụ trục xuất trong bốn năm cầm quyền. Con số này gần bằng với số vụ trục xuất được thực hiện dưới nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.

Con số này thấp hơn so với tổng số vụ trục xuất được thực hiện dưới nhiệm kỳ đầu tiên của Barack Obama, với tổng cộng 2,9 triệu.

2. Củng cố biên giới Mỹ-Mexico

Ngũ Giác Đài hôm thứ Tư đã công bố việc triển khai 1.500 quân nhân tại ngũ đến biên giới phía Nam Hoa Kỳ. Các quan chức cho biết đây là đợt bổ sung cho 2.500 quân nhân tại ngũ hiện có tại đây - đánh dấu sự gia tăng 60% quân số Lục quân trong khu vực.

Các binh sĩ sẽ sử dụng trực thăng để hỗ trợ lực lượng Tuần tra Biên giới giám sát, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Robert Salesses cho biết. Họ cũng sẽ hỗ trợ xây dựng các rào chắn để ngăn chặn người di cư tràn vào.

Ông Salesses ám chỉ rằng "đây chỉ là khởi đầu" và nhiều quân nhân hơn nữa có thể sẽ sớm được điều động.

Các quan chức cho biết thêm rằng một số "nhiệm vụ thực thi pháp luật biên giới" bổ sung đang được triển khai, nhưng không cung cấp thông tin chi tiết.

Ông Biden cũng đã triển khai quân nhân tại ngũ đến biên giới, được sử dụng để hỗ trợ Tuần tra Biên giới thực hiện các nhiệm vụ hành chính chủ yếu trước khi Đạo luật 42, một sắc lệnh y tế công cộng được sử dụng để trục xuất người di cư nhanh chóng trong thời kỳ Covid-19, hết hạn.

Số lượng người qua lại biên giới đã giảm đáng kể trong năm cuối cùng ông Biden làm tổng thống. Vào tháng 12 năm 2024 - tháng cuối cùng của chính quyền Biden - khoảng 47.330 vụ bắt giữ người di cư đã được ghi nhận, giảm so với mức cao gần 250.000 vụ vào tháng 12 năm 2023.

Con số này thấp hơn mức trung bình hàng tháng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, trước đại dịch Covid-19. Ví dụ, vào tháng 5 năm 2019, các nhân viên tuần tra biên giới đã ghi nhận 132.800 vụ chạm trán người di cư.

3. Dừng xử lý người di cư và người xin tị nạn. 

Trong một sắc lệnh, Trump đã đình chỉ việc nhập cảnh của tất cả người di cư không có giấy tờ vào Hoa Kỳ, và các nhân viên tuần tra biên giới đã được huy động để từ chối tiếp nhận người di cư, không cho phép họ được xét duyệt tị nạn.

Trước khi có sắc lệnh này, người di cư đã có thể đến biên giới Hoa Kỳ và có quyền xin tị nạn hợp pháp.

Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 2024, chính quyền Biden đã ban hành sắc lệnh, tạm thời đình chỉ quyền xin tị nạn đối với những người không đến cửa khẩu chính thức hoặc không có lịch hẹn bằng ứng dụng di động CBP One. Vào tháng 9, các hạn chế về tị nạn đã được thắt chặt hơn nữa.

Trump cũng đã dừng chương trình tái định cư của Hoa Kỳ đối với người tị nạn. Dưới thời Biden, vào năm 2024, Hoa Kỳ tiếp nhận hơn 100.000 người tị nạn - mức cao nhất kể từ năm 1995.

Ông cũng đã chấm dứt một chương trình lớn thời Biden, cho phép tối đa 30.000 người di cư mỗi tháng từ Cuba, Haiti, Nicaragua và Venezuela bay vào Hoa Kỳ vì lý do nhân đạo.

Chính sách "Ở lại Mexico" từ nhiệm kỳ đầu của Trump cũng sẽ được khôi phục. Điều này buộc những người xin tị nạn không phải người Mexico phải chờ đợi ở Mexico cho đến khi đơn xin tị nạn của họ tại Hoa Kỳ được giải quyết. Chính sách này đã ảnh hưởng đến khoảng 71.000 người trong nhiệm kỳ đầu của Trump.

Chính sách gây tranh cãi này thường xuyên bị chỉ trích bởi những người ủng hộ nhập cư, những người cho rằng người di cư thường bị bỏ lại ở Mexico trong nhiều tháng và đôi khi bị các băng đảng tội phạm nhắm đến.

Ước tính có khoảng 3,6 triệu vụ việc tồn đọng tại các tòa án di trú Hoa Kỳ, và người di cư thường phải chờ đợi nhiều năm. Nhiều người băn khoăn liệu những vụ việc đó có còn được xét xử hay không.

Tuy nhiên, Trump đã sa thải một số quan chức cấp cao của tòa án di trú kể từ khi nhậm chức, điều này có thể ảnh hưởng đến việc xử lý các vụ việc đó.

4. Hủy bỏ các cuộc hẹn của người di cư hiện tại. 

Một thay đổi lớn được cảm nhận gần như ngay lập tức sau khi Trump nhậm chức là việc loại bỏ ứng dụng điện thoại thông minh CBP One, ứng dụng mà người di cư có thể sử dụng để đặt lịch hẹn với các nhân viên tuần tra biên giới Hoa Kỳ.

Ứng dụng CBP One được chính quyền Biden ra mắt như một cách để tổ chức và đơn giản hóa việc nhập cảnh của những người di cư đang chạy trốn khỏi sự truy tố.

Khoảng 30.000 người được cho là đã bị mắc kẹt bên trong Mexico kể từ khi ứng dụng bị gỡ bỏ - tất cả đều có các cuộc hẹn đã lên lịch nhưng hiện đã bị hủy.

Theo số liệu của chính phủ mà CBS, đối tác của BBC tại Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 270.000 người di cư đang ở phía biên giới Mexico, chờ đợi để được đặt lịch hẹn qua ứng dụng.

Động thái này đã vấp phải sự phản đối của những người di cư đã đi một chặng đường dài đến biên giới và phải chờ đợi hàng tháng trời để có được những cuộc hẹn đó.

Những người ủng hộ cho rằng, với việc loại bỏ ứng dụng, hiện không còn con đường thực tế nào để bảo vệ những người di cư mới đến.

Liên minh Tự do Dân sự Hoa Kỳ kể từ đó đã đệ đơn kiện việc đóng cửa ứng dụng.

5. Mexico xây dựng nhà tạm trú cho người di cư. 

Mexico đang dự đoán dòng người di cư đổ về từ các lệnh trục xuất của Trump, và đã bắt đầu xây dựng các lều trại khổng lồ tại chín thành phố biên giới để tạm trú cho họ.

Quan chức thành phố Enrique Licon của Ciudad Juárez - một thành phố giáp ranh với El Paso, Texas - nói với Reuters rằng những nhà tạm trú này có thể chứa hàng nghìn người và sẽ sẵn sàng trong vài ngày tới, đồng thời gọi nỗ lực này là "chưa từng có tiền lệ".

Các nhà tạm trú sẽ cung cấp thực phẩm, chăm sóc y tế và hỗ trợ làm giấy tờ tùy thân cho người dân. Một đội xe buýt cũng sẽ sẵn sàng hỗ trợ đưa đón người Mexico trở về quê nhà.

Đây là một phần của nỗ lực lớn hơn mang tên "Mexico Embraces You" (Mexico Ôm ​​Bạn), một chiến dịch toàn chính phủ nhằm chào đón những công dân có thể bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ và giúp họ tái hòa nhập tại quê nhà.

Các quốc gia lân cận khác - như Guatemala - cũng đang triển khai những nỗ lực tương tự để tiếp nhận những người bị trục xuất.

Tuy nhiên, một số người đã bày tỏ lo ngại về việc liệu Mexico và các quốc gia khác có sẵn sàng tiếp nhận số lượng người có thể sẽ đến với họ hay không.

Nhiều người di cư cũng đang chạy trốn khỏi tình trạng bất ổn chính trị hoặc bạo lực tội phạm ở quốc gia của họ, làm dấy lên câu hỏi liệu họ có an toàn nếu trở về hay không.

6. Mở rộng quyền hạn của ICE và thực hiện các cuộc đột kích. 

Một số sắc lệnh của Trump đã được ký nhằm mục đích mở rộng khả năng của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) trong việc bắt giam người di cư bất hợp pháp trên lãnh thổ Hoa Kỳ.

Một trong số đó đảo ngược hướng dẫn lâu đời cấm các cuộc đột kích nhập cư tại các khu vực được coi là "nhạy cảm", chẳng hạn như trường học, bệnh viện và nhà thờ.

Một sắc lệnh khác kêu gọi mở rộng chương trình cho phép ICE chuyển giao nhiệm vụ thực thi di trú cho cảnh sát tiểu bang và địa phương.

Hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu cuộc đột kích đã diễn ra kể từ ngày nhậm chức, nhưng chỉ riêng ngày 26 tháng 1, 956 người đã bị ICE và các cơ quan khác bắt giữ tại các địa điểm bao gồm Chicago, Newark, New Jersey và Miami.

Để so sánh, ICE đã giam giữ hơn 149.700 người trong năm tài chính 2024 dưới thời chính quyền Biden, tương đương trung bình 409 người mỗi ngày./.